Over Lipoedeem

“U bent niet dik, maar ziek”

Heeft u last van lipoedeem of Lymfoedeem en wilt u een eerlijk en kundig advies? Laat u dan onderzoeken door een ervaren arts of huidtherapeut.

Middels een verwijsbrief kunt u bij ons terecht voor een uitgebreid behandeladvies.

Tijdens een uitgebreide intake en onderzoek kunnen wij zeer nauwkeurig vaststellen in welke fase uw lipoedeem zich bevindt en welke behandeling het meest aansluit bij uw klachten. Want niet iedere lipoedeem patiënt is hetzelfde en daarom is een behandeling op maat noodzakelijk.

Praktijk Schift beschikt over een behandelmethode voor lipoedeem waarbij de wens van de patiënt voorop staat. Onze behandelmethode bestaat uit een chirurgische behandeling onder lokale verdoving waarbij wij uitgaan van liposuctie volgens de tumescente verdoving met ondersteuning van de laser.

Introductie

Lipoedeem zelf wordt vaak over het hoofd gezien door artsen of wordt verward met obesitas of lymfoedeem. Patiënten hebben vaak een lange lijdensweg achter de rug voordat de juiste diagnose en behandelingsoptie wordt geadviseerd. Belastend voor deze patiënten zijn vooral de klachten van het lipoedeem met name door de vet-en vochtophopingen. Zwelling in het onderhuidse weefsel van het onderbeen wordt  veroorzaakt door een verstoord lymfesysteem (verhoogde capillaire permeabiliteit voor vocht en obstructie van de lymfedrainage).

Aan het begin van de ziekte is het oedeem niet of nauwelijks zichtbaar, maar vaak in de avond ervaren deze patiënten wel opgezette benen. Dit wordt versterkt door langdurig staan of zitten, vooral in het warme seizoen. De klachten verergeren in de loop van de jaren; zo neemt de zwelling in het onder- en bovenbeen, ook in de nacht, niet meer af. Deze waterretentie (zwaartekracht) veroorzaakt gevoelens van spanning en bij aanraking en/of druk pijn.

In de meeste gevallen zijn lipoedeem patiënten vrouwen. Zij lijden psychisch onder de aandoening en krijgen vaak te maken met veel onbegrip vanuit hun omgeving. Zo krijgen zij vaak te horen dat lijnen en bewegen de oplossing is voor hun probleem, helaas is dit maar een  klein deel van de oplossing. Ze voelen zich valselijk beschuldigd en worden onzeker over hun uiterlijk. Ondanks alle maatregelen zoals diëten blijft het vetweefsel op de benen of  armen  toenemen.  Meestal is de romp magerder waardoor er een wanverhouding ontstaat ten opzichte van de benen en/of armen.

Lipoedeem is een ziekte en kan alleen behandeld worden door ervaren artsen met uitgebreide kennis over deze aandoening. Lipoedeem bestaat namelijk uit verschillende fases en het herkennen van deze fases is bepalend voor de behandelopties en behandeladvies.  Te snel overgaan naar een chirurgische ingreep is namelijk niet altijd de beste optie.

Er zijn verschillende definities van deze ziekte, en die verschillen in detail.  Over het algemeen wordt hieronder verstaan  een “ herverdeling van vet en vocht onder de huid”. Lipoedeem is veelvoorkomend op de benen, maar ook op de armen, de dijen en billen. Dit vindt plaats ongeacht het lichaamsgewicht, het geeft de expressie van zwaarlijvigheid .

Lipoedeem is progressief, dit betekent dat de toename van vet en vocht bij geen goede behandeling  na verloop van tijd langzaam, maar gestaag toeneemt.  De oorzaak van de Lipoedeem is nog niet geheel wetenschappelijk bewezen. Zeer waarschijnlijk is er sprake van genetische aanleg, samen met een verstoring van de fijnste capillairen (microangiopathie) van vetweefsel, aangetast door verhoogde permeabiliteit. Echter kan Lipoedeem ook optreden zonder soortgelijke gevallen in de familie. Aangezien de ziekte bijna uitsluitend  bij vrouwen voorkomt is ook een hormonale oorzaak  zeer aannemelijk.

In zeer precieze definitie moet worden gesproken van lipohypertrofie of -dystrophie (een aandoening van de vetverdeling). Pas als de zwelling component – oedeem – toeneemt heet het Lipoedeem. Lipoedeem wordt onderscheiden van de obesitas of lipomatosis dolorosa Dolorosa (ook bekend als morbus Dercum, vetweefsel reuma, Neurolipomatosis of Lipalgie), als het gaat om plaatselijke vetophopingen, die zeer pijnlijk zijn. Dit is een neurologische ziekte die wordt gedetecteerd met een histologisch onderzoek van vetweefsel.

Verdeling in drie fasen

De ontwikkeling van Lipoedeem bestaat uit drie stadia en kan in elkaar overgaan. Dit is niet altijd waarneembaar.

Fase 1
De huid is nog glad, maar het subcutane weefsel (subcutis) is dikker en het vet lijkt knobbelig van structuur. Dit is het meest voorkomende stadium (cellulite). Patiënten klagen over zwelling van de benen en/of armen tijdens het zitten of staan. ’s Nachts neemt de zwelling toe, of tijdens het liggen. Deze fase kan een leven lang blijven bestaan. In enkele gevallen kan er achteruitgang optreden. De meest voorkomende oorzaak van de achteruitgang is een sterke gewichtstoename. Elke gewichtstoename leidt tot onevenredige vetafzettingen in de benen, die slechts moeilijk weer kan worden verloren tijdens gewichtsverlies later.

Fase 2
In fase twee is er sprake van grote veranderingen in het vetweefsel. De huid is oneffen met knobbelachtige structuren.

Fase 3
In fase 3 gaat de huid deformeren in kwabachtige vormen die vaak ruw aanvoelen.

Uitsluiten andere oorzaken van gezwollen been
Niet alleen lipoedeem kan leiden tot gezwollen benen. Er kan ook sprake zijn van zwakke aderen, oftewel veneuze insufficiëntie. Mogelijke oorzaken zoals hart en nierkwalen, orthopedische problemen, reumatologische oorzaken of veranderingen in samenstelling van het bloed dienen uitgesloten te worden.

Verschil tussen Lipoedeem en Lymfoedeem

Naast Lipoedeem bestaat er ook Lymfoedeem. Bij Lymfoedeem is er ook sprake van zwelling, echter verschilt dit duidelijk van Lipoedeem. Lymfoedeem wordt wel vaak gezien in combinatie met Lipoedeem.
Lymfoedeem ontstaat meestal eerst op de voeten en de tenen. Ineens is er geen schoen meer die past. De zwelling bij Lymfoedeem neemt  ook toe gedurende de dag en neemt in de nacht weer af. In tegenstelling tot Lipoedeem kan er bij Lymfoedeem na jaren een verharding van het weefsel ontstaan (weefsel sclerose). In tegenstelling tot Lipoedeem is Lymfoedeem niet pijnlijk, ongeacht hoe groot en uitgesproken de zwelling ook is.

Bovenstaande beschrijving heeft voornamelijk betrekking op de ‘verworven lymfoedeem’, die meestal optreedt bij vrouwen rond het 30 ste levensjaar (lymfoedeem tarda). Er kan ook sprake zijn van een aangeboren lymfatische malformatie. Deze zwelling komt meestal voor aan één arm of één been. In bijzondere gevallen kan lymfoedeem ook optreden als gevolg van een trauma aan de lymfevaten, zoals na een lymfeklierdissectie na bestraling of na een operatie, etc.

Het lymfevatenstelsel bestaat uit een afzonderlijk netwerk van vaten in het weefsel. Lymfevaten transporteren lymfe (eiwitrijke vloeistof) via de lymfeknopen terug naar de bloedbaan. Lymfevaten hebben tussenstations, dit zijn lymfeklieren en worden gevonden om de paar centimeter in het lichaam. Het lymfatisch systeem heeft veel andere taken zoals ziektebestrijding en het immuun-afweersysteem. In dit verband wordt enkel en alleen de  vasculaire functie naast de terugkeer van vloeistof aan het lichaam besproken.

Bij ernstige Lipoedeem bestaat er een grote opslag van lymfeweefsel. Na  behandeling van het Lipoedeem verbetert de werking van de lymfe.

Een ervaren arts moet in één oogopslag kunnen zien of er sprake is van Lipoedeem. Lipoedeem heeft karakteristieke eigenschappen waardoor er snel een diagnose kan gesteld worden gesteld. Zo lijken de benen en/of armen te dik in vergelijking met de rest van het lichaam (trunk). Lipoedeem van het onderbeen begint ter hoogte van de enkel en meestal beïnvloedt dit het gehele been. Het gebied onder de enkel aan de achterkant van de voet (enkel achtergrond) en het dorsum van de voet worden gespaard. Er dijt een verhoogd vetweefsel uit, dit is naar binnen en/of aan de buitenzijde. Klassieke vetophopingen zoals de ‘rijbroek’ of tussen de dijen zijn nog meer uitgesproken. In sommige gevallen loopt dit ook door naar de billen, maar dit hoeft niet.

Lipoedeem komt ook voor op de bovenarm als een cirkelvormige vetophoping. Dat wil zeggen; de gehele arm wordt beïnvloed. Het komt nooit voor op de handen en voeten. Is er wel sprake van vetophoping in de handen en voeten dan is Lipoedeem hiervan niet de oorzaak.

“Pinch-test”

De pinch-test wordt gebruikt om een oordeel te geven over de dikte van het onderhuisbindweefsel.  Dit doet men door een huidplooi te vormen en deze op te meten. In het ergste geval van lipoedeem kan er geen huidplooi gevormd worden.

Echografie

Echografie wordt gebruikt bij de diagnose van Lipoedeem en om zwakke aderen uit te sluiten. Dit kan namelijk een bijkomende ziekte zijn, zonder dat dit zichtbaar is.  Alleen de echo kan hierover zekerheid geven.

In sommige gevallen wordt er gebruik gemaakt van Ultrasone Lipoedeem waarbij ultrageluid wordt gebruikt om de vet dikte op bepaalde plaatsen te meten. De echografie kan uitsluitsel geven of de zwelling in het been wordt veroorzaakt door Lipoedeem of  door Lymfoedeem.

Heeft u nog vragen?

Bekijk onze veelgestelde vragen pagina